Γιατί η μέντα δίνει την αίσθηση ότι κάτι είναι παγωμένο;

Γιατί η μέντα δίνει την αίσθηση ότι κάτι είναι παγωμένο

Έχεις φάει ποτέ μια καραμέλα μέντας και, λίγα δευτερόλεπτα μετά, ένιωσες ότι το στόμα σου γέμισε… πάγο;
Κι όμως, η καραμέλα δεν είναι παγωμένη. Μπορεί να βρίσκεται σε θερμοκρασία δωματίου και παρ’ όλα αυτά να κάνει το στόμα μας να αισθάνεται παγωμένο. Το ίδιο συμβαίνει με την οδοντόκρεμα, τις τσίχλες μέντας και πολλά προϊόντα με μενθόλη.

Τι ακριβώς συμβαίνει;

Η μέντα δεν ρίχνει πραγματικά τη θερμοκρασία

Το πρώτο και πιο σημαντικό είναι ότι η μέντα δεν παγώνει πραγματικά το στόμα μας.
Η αίσθηση του κρύου δημιουργείται επειδή η μενθόλη, μία από τις βασικές ουσίες που συνδέονται με το χαρακτηριστικό άρωμα και την αίσθηση της μέντας, επηρεάζει τους υποδοχείς θερμοκρασίας που βρίσκονται στο στόμα και στο δέρμα.
Με απλά λόγια, η μενθόλη «ξεγελά» το νευρικό μας σύστημα ώστε να αντιλαμβάνεται κάτι ως κρύο, ακόμη κι αν η θερμοκρασία του δεν έχει αλλάξει σημαντικά.

Ο εγκέφαλος παίρνει ένα μήνυμα: «Κρύο!»

Στο στόμα και στο δέρμα μας υπάρχουν ειδικοί αισθητήρες που αντιλαμβάνονται τις αλλαγές της θερμοκρασίας.
Ένας από αυτούς είναι ο TRPM8, ένας υποδοχέας που ενεργοποιείται φυσιολογικά όταν αισθανόμαστε χαμηλές θερμοκρασίες.
Η μενθόλη μπορεί επίσης να ενεργοποιήσει αυτόν τον υποδοχέα.
Έτσι, όταν τρώμε κάτι με μέντα, τα νεύρα στέλνουν στον εγκέφαλο ένα μήνυμα παρόμοιο με αυτό που θα έστελναν αν είχαμε έρθει σε επαφή με κάτι κρύο.
Ο εγκέφαλος, λοιπόν, λαμβάνει το μήνυμα «κρύο» χωρίς να χρειάζεται να έχει πραγματικά παγώσει το στόμα μας.

Γι’ αυτό η μέντα είναι τόσο δροσιστική

Αυτό εξηγεί γιατί ένα προϊόν με μέντα μπορεί να φαίνεται ιδιαίτερα δροσιστικό.
Η αίσθηση γίνεται ακόμη πιο έντονη όταν υπάρχει ρεύμα αέρα. Για παράδειγμα, μετά από μια καραμέλα μέντας, αν ανοίξεις το στόμα και πάρεις μια βαθιά ανάσα, ο αέρας μπορεί να κάνει την αίσθηση του «παγωμένου» ακόμη πιο έντονη.
Δεν έχει πέσει ξαφνικά η θερμοκρασία του στόματός σου.
Απλώς οι υποδοχείς που ανιχνεύουν το κρύο έχουν ήδη ενεργοποιηθεί από τη μενθόλη και αντιδρούν πιο έντονα στην κίνηση του αέρα.

Το ίδιο συμβαίνει και με την οδοντόκρεμα

Τώρα μπορείς να καταλάβεις γιατί τόσες πολλές οδοντόκρεμες έχουν γεύση μέντας.
Η δροσερή αίσθηση που αφήνει η μενθόλη δημιουργεί την εντύπωση καθαριότητας και φρεσκάδας. Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η οδοντόκρεμα καθαρίζει καλύτερα επειδή είναι πιο «παγωμένη».
Απλώς το νευρικό μας σύστημα συνδέει αυτή την έντονη αίσθηση δροσιάς με κάτι φρέσκο και καθαρό.
Γι’ αυτό και η μέντα έχει γίνει σχεδόν συνώνυμη με τη φρεσκάδα.

Μπορεί η μέντα να κάνει κάτι ζεστό να φαίνεται κρύο;

Ναι!
Αυτό είναι ίσως το πιο εντυπωσιακό σημείο.
Αν καταναλώσεις ένα προϊόν με αρκετή μενθόλη, μπορεί να αισθανθείς δροσιά ακόμη κι αν το προϊόν δεν είναι κρύο. Η πραγματική θερμοκρασία και η αντίληψη της θερμοκρασίας δεν είναι πάντα το ίδιο πράγμα.
Αυτό συμβαίνει επειδή το σώμα μας δεν λειτουργεί σαν ένα απλό θερμόμετρο. Η αίσθηση που έχουμε εξαρτάται από τα σήματα που φτάνουν στον εγκέφαλο από διαφορετικούς αισθητήρες.
Η μενθόλη ουσιαστικά «μιμείται» ένα από αυτά τα σήματα.

Γιατί το αντίθετο δεν συμβαίνει ακριβώς με τον ίδιο τρόπο;

Εδώ υπάρχει μια ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια.
Υπάρχουν και άλλες ουσίες που μπορούν να επηρεάσουν τους αισθητήρες θερμοκρασίας. Για παράδειγμα, η καψαϊκίνη στις καυτερές πιπεριές ενεργοποιεί έναν διαφορετικό υποδοχέα, που συνδέεται με την αίσθηση της θερμότητας και του καψίματος.
Έτσι έχουμε δύο διαφορετικές ουσίες που μπορούν να αλλάξουν την αντίληψή μας για τη θερμοκρασία:
– Μενθόλη → αίσθηση δροσιάς/κρύου
– Καψαϊκίνη → αίσθηση θερμότητας/καψίματος

Και στις δύο περιπτώσεις, η ουσία δεν χρειάζεται να αλλάξει πραγματικά τη θερμοκρασία του στόματος. Αρκεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο το νευρικό σύστημα αντιλαμβάνεται τα θερμικά ερεθίσματα.

Άρα η μέντα είναι ένα μικρό «τρικ» του εγκεφάλου;

Κατά κάποιον τρόπο, ναι.
Η μέντα δεν βάζει πάγο στο στόμα μας. Δεν κατεβάζει δραματικά τη θερμοκρασία του. Απλώς ενεργοποιεί έναν μηχανισμό που κανονικά χρησιμοποιεί ο οργανισμός μας για να ανιχνεύει το κρύο.
Και το αποτέλεσμα είναι εντυπωσιακό: αισθανόμαστε κρύο χωρίς να υπάρχει πραγματικό κρύο.
Αυτό είναι ένα πολύ καλό παράδειγμα του πόσο διαφορετική μπορεί να είναι η πραγματικότητα από την αντίληψή μας.