Είναι μια φράση που όλοι έχουμε ακούσει: «Μην του δώσεις άλλο γλυκό, θα γίνει υπερκινητικό!». Πολλοί γονείς πιστεύουν ότι η ζάχαρη μετατρέπει τα παιδιά σε μικρές… «μπαταρίες» γεμάτες αστείρευτη ενέργεια. Αλλά ισχύει πραγματικά ή πρόκειται για έναν από τους πιο διαδεδομένους διατροφικούς μύθους;
Η επιστημονική απάντηση είναι πιο ενδιαφέρουσα απ’ όσο φανταζόμαστε.
Από πού ξεκίνησε αυτή η ιδέα;
Η σύνδεση της ζάχαρης με την υπερκινητικότητα άρχισε να γίνεται δημοφιλής πριν από αρκετές δεκαετίες. Επειδή πολλά παιδιά έτρωγαν γλυκά σε:
– παιδικά πάρτι,
– γιορτές,
– διακοπές,
– οικογενειακές συγκεντρώσεις,
οι έντονες συμπεριφορές που ακολουθούσαν αποδόθηκαν στη ζάχαρη.
Όμως εκείνες τις στιγμές υπήρχαν και πολλοί άλλοι παράγοντες: ενθουσιασμός, παιχνίδι, μουσική, φίλοι και ένα γενικά χαρούμενο περιβάλλον.
Τι δείχνουν οι επιστημονικές μελέτες;
Οι περισσότερες καλά σχεδιασμένες επιστημονικές έρευνες δεν έχουν βρει ισχυρές αποδείξεις ότι η ζάχαρη προκαλεί άμεσα υπερκινητικότητα στα περισσότερα παιδιά.
Μάλιστα, σε ορισμένα πειράματα οι γονείς πίστευαν ότι τα παιδιά είχαν καταναλώσει ζάχαρη, ενώ στην πραγματικότητα είχαν πιει ρόφημα χωρίς ζάχαρη, παρ’ όλα αυτά περιέγραφαν τη συμπεριφορά τους ως πιο ζωηρή.
Αυτό δείχνει ότι οι προσδοκίες μας μπορούν να επηρεάσουν τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τη συμπεριφορά των παιδιών.
Γιατί τότε φαίνεται να έχουν τόση ενέργεια;
Η απάντηση συχνά βρίσκεται στην περίσταση και όχι μόνο στο φαγητό.
Σκεφτείτε ένα παιδικό πάρτι:
– πολλά παιδιά μαζί,
– παιχνίδια και τρέξιμο,
– δυνατή μουσική,
– ενθουσιασμός,
– γλυκά και αναψυκτικά.
Είναι λογικό τα παιδιά να είναι πιο δραστήρια, ακόμη κι αν δεν είχαν καταναλώσει μεγάλη ποσότητα ζάχαρης.
Η ζάχαρη επηρεάζει καθόλου τον οργανισμό;
Βεβαίως. Η ζάχαρη αποτελεί πηγή ενέργειας και η υπερβολική κατανάλωσή της δεν είναι καλή ιδέα.
Η συχνή κατανάλωση πολλών ζαχαρούχων τροφίμων μπορεί να συμβάλει σε:
– αυξημένο κίνδυνο τερηδόνας,
– υπερβολική πρόσληψη θερμίδων,
– διατροφικές ανισορροπίες όταν αντικαθιστά πιο θρεπτικές τροφές.
Όμως αυτά τα θέματα διαφέρουν από την ιδέα ότι προκαλεί άμεσα υπερκινητικότητα.
Τι ισχύει για τα παιδιά με ιδιαίτερες ανάγκες;
Κάθε παιδί είναι διαφορετικό. Ορισμένα παιδιά μπορεί να εμφανίζουν διαφορετικές αντιδράσεις σε συγκεκριμένες τροφές ή να έχουν ιδιαίτερες διατροφικές ανάγκες.
Αν ένας γονέας παρατηρεί ότι κάποιο τρόφιμο φαίνεται να επηρεάζει σταθερά τη συμπεριφορά του παιδιού του, καλό είναι να το συζητήσει με τον παιδίατρο ή έναν διαιτολόγο, αντί να βασιστεί μόνο σε γενικές πεποιθήσεις.
Η ισορροπία είναι το κλειδί
Δεν χρειάζεται τα γλυκά να απαγορεύονται εντελώς.
Η πιο υγιής προσέγγιση είναι να:
– καταναλώνονται με μέτρο,
– αποτελούν μέρος μιας συνολικά ισορροπημένης διατροφής,
– συνοδεύονται από άφθονα φρούτα, λαχανικά, δημητριακά ολικής άλεσης και πρωτεΐνες.
Έτσι τα παιδιά μαθαίνουν να έχουν μια φυσιολογική σχέση με το φαγητό, χωρίς υπερβολές ή στερήσεις.
Συμπέρασμα;
Η ιδέα ότι η ζάχαρη κάνει όλα τα παιδιά υπερκινητικά δεν επιβεβαιώνεται από τα περισσότερα επιστημονικά δεδομένα. Πολύ συχνά, η αυξημένη δραστηριότητα που παρατηρούμε οφείλεται περισσότερο στο περιβάλλον και στον ενθουσιασμό της στιγμής παρά στην ίδια τη ζάχαρη.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η υπερβολική κατανάλωση γλυκών είναι καλή για την υγεία. Σημαίνει όμως ότι δεν χρειάζεται να κατηγορούμε τη ζάχαρη για κάθε ξέσπασμα ενέργειας.
Τελικά, όταν ένα παιδί τρέχει, γελάει και παίζει ασταμάτητα σε ένα πάρτι, πιθανότατα η μεγαλύτερη «πηγή ενέργειας» δεν είναι το κομμάτι της τούρτας… αλλά η χαρά του να βρίσκεται με τους φίλους του.