Νόμισμα “κακάο”: Αρχαίοι πολιτισμοί χρησιμοποιούσαν τη σοκολάτα ως μετρητά

Οι περισσότεροι δύσκολα αντιστέκονται στη λαχταριστή γεύση της σοκολάτας, η οποία μαγεύει μικρούς και μεγάλους από την πρώτη μπουκιά. Επίσης, δεν είναι λίγοι εκείνοι που σίγουρα θα δεχόντουσαν να κάνουν διάφορες εργασίες με αντάλλαγμα σοκολάτα. Γνωρίζετε όμως πως υπήρξαν αρχαίοι πολιτισμοί που χρησιμοποιούσαν την σοκολάτα (και κυρίως το κακάο, το βασικό συστατικό της σοκολάτας) ως κανονικό νόμισμα με ανταλλακτική αξία, αντίστοιχα με τον τρόπο που χρησιμοποιούμε εμείς σήμερα τα χρήματά μας;!

Πιο συγκεκριμένα, οι αρχαίοι Μάγια χρησιμοποιούσαν τους κόκκους κακάο ως νόμισμα, σύμφωνα με μια μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Economic Anthropology. Η έρευνα υποδηλώνει ότι κατά την Κλασική περίοδο των Μάγια (250-900 μ.Χ.) το κακάο ανταλλάσσονταν με αγαθά και υπηρεσίες. Οι Μάγια δεν χρησιμοποίησαν ποτέ νομίσματα, αλλά πιστεύεται ότι ανταλλάσσουν αντικείμενα όπως καπνό, καλαμπόκι και ρούχα.

Η συγγραφέας της μελέτης, Joanne Baron από το Bard Early College Network του Νιου Τζέρσεϊ, είπε ότι αυτή η περίοδος είδε την «πρώιμη δημιουργία εσόδων από κόκκους κακάο και βαμβακερά υφάσματα».

«Υποστηρίζω ότι αυτά τα προϊόντα, που αρχικά αποτιμήθηκαν για τη χρήση τους ως απόδειξη ανώτερης κοινωνικής κατάστασης, ανέλαβαν νομισματικές λειτουργίες μέσα σε ένα πλαίσιο επέκτασης αγορών μεταξύ των αντίπαλων βασιλείων των Μάγια», έγραψε στη μελέτη.

Αυτά τα προϊόντα τελικά κατέληξαν να χρησιμεύουν ως καθολικά νομίσματα στις διάφορες περιοχές των Μάγια και χρησιμοποιούνταν για τη χρηματοδότηση κρατικών δραστηριοτήτων, καθώς και για τις ανάγκες των νοικοκυριών.

Όταν έφτασαν οι Ισπανοί στις αρχές του 1500, αυτά τα προϊόντα χρησιμοποιούνταν για να πληρώνουν φόρους στους ηγέτες, να αγοράζουν και να πουλούν αγαθά στην αγορά ή να πληρώνουν τους εργάτες.

«Αυτή η κατάσταση οδήγησε τα πολιτικά καθεστώτα και τους υπηκόους τους στον να αφιερώνουν περισσότερη εργασία και πόρους για την απόκτηση αυτών των προϊόντων», έγραψε η Baron.

Υπάρχουν στοιχεία που υποδηλώνουν ότι οι Ευρωπαίοι χρησιμοποιούσαν κόκκους κακάο για να πληρώσουν τους εργαζόμενους μετά την άφιξή τους, αλλά η Baron ήθελε να μάθει εάν το προϊόν χρησιμοποιήθηκε ως νόμισμα πριν από τότε. Για να το κάνει αυτό, εξέτασε περίπου 180 έργα τέχνης των Μάγια, συμπεριλαμβανομένων τοιχογραφιών, κεραμικών και γλυπτών, που απεικονίζουν κακάο.

Διαπίστωσε ότι απεικονίσεις κακάο δεν εμφανίζονταν συχνά μέχρι τον 8ο αιώνα, αλλά μετά από τότε έγιναν πιο διαδεδομένες δείχνοντας συχνά ότι ο κόκκος χρησιμοποιείται ως μέσο ανταλλαγής. Αρχικά, οι κόκκοι πιθανότατα ανταλλάσσονταν με άλλα αγαθά, λέει η Baron, αλλά αργότερα έγιναν ένα είδος κανονικού νομίσματος, συνήθως σε αποξηραμένη ή ζυμωμένη μορφή.

Σε πολλές από τις απεικονίσεις οι κόκκοι κακάο χρησιμοποιούνται για πληρωμή φόρων, αλλά και διαφόρων προϊόντων, όπως σιτηρά και ρούχα.

Οι μεσοαμερικανικοί πολιτισμοί ήταν οι πρώτοι που έφτιαξαν σοκολάτα, με αναφορές να εμφανίζονται για πρώτη φορά γύρω στο 1.500 π.Χ., αν και καταναλωνόταν ως πικρό ποτό και όχι ως το γλυκό που γνωρίζουμε σήμερα. Η Baron σημειώνει ότι τα έργα τέχνης δείχνουν αξιωματούχους των Μάγια να συλλέγουν πολύ περισσότερους κόκκους κακάο από ό,τι θα χρειαζόταν για την παρασκευή σοκολάτας, πράγμα που σημαίνει ότι πιθανότατα χρησιμοποιούταν και για άλλο σκοπό – σε αυτήν την περίπτωση, ως νόμισμα.

Ωστόσο, ο David Friedel, ανθρωπολόγος και ειδικός των Μάγια στο Πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον στο Σεντ Λούις του Μιζούρι, ο οποίος δεν συμμετείχε στην έρευνα, επισημαίνει ότι η αύξηση των απεικονίσεων του κακάο μπορεί να μην δείχνει απαραίτητα ότι έγινε ολοένα και πιο σημαντικό ως νόμισμα.

Πηγή:  https://www.science.org/