Υπάρχουν μέρες που ένα μικρό κομμάτι σοκολάτας μοιάζει αρκετό για να αλλάξει ολόκληρη τη διάθεσή μας. Μετά από μια δύσκολη ημέρα, ένα κομμάτι σοκολάτας μπορεί να λειτουργήσει σαν μικρή ανταμοιβή, ενώ πολλοί άνθρωποι τη συνδέουν με χαλάρωση, απόλαυση και ευχάριστες αναμνήσεις.
Αλλά γιατί συμβαίνει αυτό; Είναι η σοκολάτα πραγματικά ένα φυσικό «αντικαταθλιπτικό» ή μήπως η καλή της φήμη οφείλεται κυρίως στον τρόπο που έχουμε μάθει να τη συνδέουμε με την απόλαυση;
Η απάντηση βρίσκεται κάπου στη μέση.
Η σοκολάτα ενεργοποιεί το σύστημα ανταμοιβής
Όταν τρώμε κάτι που μας αρέσει ιδιαίτερα, ο εγκέφαλος ενεργοποιεί το σύστημα ανταμοιβής.
Η σοκολάτα συνδυάζει χαρακτηριστικά που είναι ιδιαίτερα ελκυστικά:
– γλυκιά γεύση,
– λιπαρή και κρεμώδη υφή,
– χαρακτηριστικό άρωμα,
– ευχάριστη αίσθηση που μένει στο στόμα.
Ο συνδυασμός αυτών των στοιχείων μπορεί να δημιουργήσει ένα έντονο αίσθημα απόλαυσης.
Η καφεΐνη και η θεοβρωμίνη
Η σοκολάτα, ιδιαίτερα η μαύρη, περιέχει μικρές ποσότητες από φυσικές διεγερτικές ουσίες όπως η καφεΐνη και η θεοβρωμίνη.
Δεν υπάρχουν σε ποσότητες αντίστοιχες με αυτές του καφέ, όμως μπορούν να έχουν ήπια διεγερτική δράση.
Η θεοβρωμίνη, ειδικότερα, είναι ένα φυσικό συστατικό του κακάο και μπορεί να συμβάλλει στην αίσθηση ευεξίας και εγρήγορσης.
Το κακάο περιέχει φλαβανόλες
Το κακάο είναι πλούσιο σε φλαβανόλες, μια κατηγορία φυτικών ενώσεων με αντιοξειδωτικές ιδιότητες.
Υπάρχει ερευνητικό ενδιαφέρον για την πιθανή επίδρασή τους:
– στην αγγειακή λειτουργία,
– στην κυκλοφορία του αίματος,
– στη λειτουργία του εγκεφάλου.
Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι η σοκολάτα αποτελεί θεραπεία για την κακή διάθεση ή την κατάθλιψη.
Η σοκολάτα έχει και… συναισθηματική ιστορία
Δεν είναι μόνο η χημεία του κακάο που μας κάνει να νιώθουμε καλύτερα.
Από μικρή ηλικία, πολλοί άνθρωποι συνδέουν τη σοκολάτα με γιορτές, γενέθλια, δώρα, επιβράβευση, οικογενειακές στιγμές…
Έτσι, όταν τρώμε σοκολάτα ως ενήλικες, μπορεί να ενεργοποιούνται ευχάριστες αναμνήσεις.
Με άλλα λόγια, η σοκολάτα δεν λειτουργεί μόνο μέσω της γεύσης. Λειτουργεί και μέσω της μνήμης και της συνήθειας.
Γιατί ειδικά η μαύρη σοκολάτα έχει τόσο καλή φήμη;
Η μαύρη σοκολάτα περιέχει συνήθως μεγαλύτερη αναλογία κακάο από τη σοκολάτα γάλακτος και, κατά συνέπεια, περισσότερες ενώσεις που προέρχονται από το κακάο.
Όσο αυξάνεται η περιεκτικότητα σε κακάο, συνήθως μειώνεται και η ποσότητα ζάχαρης.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι όσο πιο «μαύρη» είναι μια σοκολάτα τόσο περισσότερο θα βελτιώσει τη διάθεσή μας. Η συνολική ποσότητα που καταναλώνουμε εξακολουθεί να έχει σημασία.
Είναι πραγματικά η σοκολάτα που μας κάνει χαρούμενους;
Εδώ βρίσκεται το πιο ενδιαφέρον σημείο.
Η σοκολάτα μπορεί να προκαλέσει άμεση ευχαρίστηση, αλλά αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι βελτιώνει μακροπρόθεσμα την ψυχική μας κατάσταση.
Μπορεί να νιώσουμε καλύτερα για λίγα λεπτά επειδή:
– απολαμβάνουμε τη γεύση,
– ενεργοποιείται το σύστημα ανταμοιβής,
– κάνουμε ένα μικρό διάλειμμα,
– συνδέουμε το φαγητό με κάτι ευχάριστο.
Αυτό είναι διαφορετικό από μια πραγματική και διαρκή επίδραση στην ψυχική υγεία.
Και τότε γιατί τη ζητάμε όταν είμαστε στενοχωρημένοι;
Εδώ μπαίνει στο παιχνίδι η λεγόμενη συναισθηματική κατανάλωση φαγητού.
Όταν είμαστε αγχωμένοι, κουρασμένοι, στενοχωρημένοι, μπορεί να αναζητήσουμε τρόφιμα που γνωρίζουμε ότι μας προσφέρουν γρήγορη ευχαρίστηση.
Η σοκολάτα είναι ιδανική για αυτόν τον ρόλο, επειδή είναι εύκολη, νόστιμη και συνδέεται έντονα με την ανταμοιβή.
Όμως η ποσότητα μετράει
Παρόλο που η σοκολάτα μπορεί να είναι μέρος μιας ισορροπημένης διατροφής, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι πολλές σοκολάτες περιέχουν σημαντικές ποσότητες ζάχαρης, λιπαρών και θερμίδων.
Ένα μικρό κομμάτι μπορεί να προσφέρει απόλαυση χωρίς να αποτελεί πρόβλημα. Η υπερβολή όμως μπορεί εύκολα να μετατρέψει μια μικρή απόλαυση σε καθημερινή υπερκατανάλωση.